ABD Başkanı Joe Biden, Ukrayna'daki savaş nedeniyle Rusya’dan ithal edilen petrol ve doğal gazı yasaklayacaklarını açıkladı. ABD ve Birleşik Krallık'ın ambargo kararı Rus ham petrol ve petrol ürünleri ihracatının yaklaşık yüzde 3'ünü etkileyecektir.
Rusya toplam ham petrol ve petrol ürünleri ihracatının yaklaşık yüzde 40'ını Avrupa'ya yaptığını göz önünde bulundurduğumuzda, Avrupa ülkelerinin ambargo uygulaması durumunda yasaklamanın etkisi daha yüksek olacaktır.Söz konusu kararın ardından gün içerisinde en düşük 125 doları gören Brent petrol fiyatı, 133 dolar seviyesine kadar yükselmiştir. Rus petrolüne yönelik yasağın, ABD'de galon başına 4 doların üzerine çıkan benzin fiyatlarını daha da artışını beraberinde getirmesi muhtemeldir. Rus petrolüne alternatif üretmek için Venezuela'nın yanı sıra Suudi Arabistan ve İran ile görüşülerek boşluk doldurulmaya çalışılması beklenmektedir.
Büyük enerji şirketleri çekilme kararı aldılar
Rusya Başbakan Yardımcısı AleksandrNovak ise Rus petrolüne yönelik bir ambargonun piyasalarda "felakete" neden olacağını belirterek, "Petrolün varil fiyatı 300 doların üstüne çıkabilir" ifadesini kullanmıştır. JP Morgan, Brent Petrol'ün 2022 yılı sonunda 185 dolar seviyesine ulaşabileceği öngörüsünde bulunmuştur.Rusya'nın Ukrayna'ya açtığı savaşa tepki olarak pek çok enerji şirketi Rusya'da operasyonlarını durdurduğunu açıklamıştır. Savaşın başından bu yana Equinor, BP, ExxonMobil, Shell, TotalEnergies, ENI, OMV, IOG, WintershallDea, Siemens Energy, Trafigura gibi büyük enerji şirketleri Rusya'daki yatırımlarından çekilme kararı almıştır.
Petrol fiyatları, Rus petrol arzında kesinti yaşanacağına ilişkin endişelerinin hafiflemesi ve Uluslararası Enerji Ajansı'nın üye ülkelerin acil durum rezervlerinden piyasaya daha fazla petrol sunmaya hazır olduklarına ilişkin haberler ile gerilemeye başlamıştır. Birleşik Arap Emirlikleri'nin Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı petrol üreticisi ülkelerden oluşan OPEC+ grubuna üretimi artırma çağrısında bulunacağına ilişkin haberler sonrası düşüşü hızlandırmıştır.
Petrol fiyatlarına rekor zam kararı
ABD Başkanı Joe Biden'ın yaptırım açıklaması sonrasında 140 dolar seviyesine kadar yükselen petrol fiyatları, arz artışı ve Zelensky'nin NATO'ya üye olmayabiliriz şeklinde açıklaması ile 110 dolar seviyesine kadar gerilemiştir.Petrol fiyatlarındaki dalgalanmada bir başka gelişme ise, Yemen'deki Husilerin düzenlediği saldırı sonucu Suudi Arabistan'ın Cidde kentindeki SaudiAramco'ya ait iki petrol deposunda çıkan yangın olmuştur. Yaşanan bu gelişmenin de etkisi ile, dünyanın en büyük petrol şirketlerinden biri olan SaudiAramco, ham petrol fiyatlarına rekor zam yapma kararı vermiştir. SaudiAramco’nun Mayıs gönderili ham petrolü Asya müşterilerine 5 dolar yukarıdan satması beklenmektedir.Bu artış, Umman-Dubai gösterge petrol fiyatı ile Suudi petrolü arasındaki farkı 9,95 dolarla rekor seviyeye taşımış olacağını göstermektedir. Bu durum Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarına zam anlamına gelmektedir.
Türkiye ekonomisine etkisi
Orta Doğu’nun en önemli petrolünde beklenen artışın dünyanın en büyük ithalatçısı olan Çin’de yaşanan pandemi kapanmalarına rağmen gerçekleşeceği belirtilmektedir. Dünyanın ikinci en büyük petrol tüketicisi Çin'de, artan Covid-19 vakaları karşısında alınan tedbirler, talep düşüşü endişelerini arttırdığından dolayı petrol fiyatları aşağı yönlü etmiştir. Petrol talebinin ne kadar güçlü ya da zayıf olacağıartışı için önemli bir işaret olarak kabul edilmektedir.
BrentPetrol fiyatlarındaki artışın Türkiye ekonomisine enflasyon ve cari açık etkisi iseyüzde 40 artış olarak hesaplanmıştır. Brent Petrol’de yaşanan her yüzde 10'luk artış enflasyona (TÜFE) etkisi 1,5 puandır. Yüzde 40'lik artış, TÜFE'ye yüzde 6artış etkisi göstermiştir.Brent Petroldeki her 10 dolarlık artış cari açığa ek 4 milyar dolar maliyettir. 1 Ekim 2021 tarihinden 10 Mart 2022 tarihine kadar yaşanan 31 dolar artış, cari açığa ek 12 milyar dolar maliyet getirmiştir.
Fiyatlarda yükselme eğilimi görülebilir
Petrol fiyatları Rusya’nın Ukrayna’yı işgal ettiği tarih olan 24 Şubat’tan itibaren tırmanışa geçmiştir. ABD ve İngiltere’nin Rus petrolüne yaptırım açıklamasının ardından Brent petrolü varil başına 140 dolar seviyesine yaklaşmıştır. Yaptırım sonrası, Rusya ile Ukrayna arasındaki diplomasi trafiği ile tansiyonu düşürme çabaları Brent petrol fiyatlarında 100 dolar seviyesine kadar düşüşe neden olmuştu; ancak BrentPetrol’ün, barış görüşmelerine ilişkin beklentilerin azalması nedeniyle tekrar artmıştı. Çin’deki Covid-19 nedeniyle yeniden kapanmaların endişeleri arttırması nedeniyle düşen Brent Petrol’ün, Aramco tarafından yapılması beklenen fiyat artışı ile yeniden yükselme eğilimine girmesi muhtemeldir